M, a reflection//A Two Dogs Company

imgres

In ‘M, a Reflection’ neemt Kris Verdonck de figuur Heiner Müller onder de loep in een voorstelling die het midden houdt tussen theater, performance en installatie. Op basis van onder andere interviews tussen Alexander Kluge en Heiner Müller schetst hij een beeld van  Müller, diens gedachtegoed en hoe dat op dit moment nog actueel is. De titel verwijst dus naar de inhoud van het stuk : een reflectie over Heiner Müller. Dat is echter niet de enige, en zeker niet de meest opvallende link tussen de titel en het stuk. Gedurende anderhalf uur neemt acteur Johan Leysen ons mee in een dialoog tussen zichzelf en, ja u hoort het goed, een projectie van zichzelf. 

Müller is zware kost. De Duitse toneelschrijver wordt wel eens ‘de opslagplaats van Duitsland’ genoemd. Hij heeft het fascisme, het communisme en ook het kapitalisme meegemaakt. Hij kan spreken over allemaal, maar neemt nooit een positie in. Dat is misschien het meest opvallende kenmerk van Müller, hij spreekt zonder te oordelen, dat zorgt vaak voor provocatie, maar levert ook geniale inzichten op.

In deze voorstelling worden fragmenten gebruikt uit de veelvuldige en eindeloze interviews tussen Kluge en Müller. Je zou dus kunnen zeggen dat de voorstelling een beeld geeft van de twee oude mannen die, ondanks hun verschillende achtergronden eindeloos blijven doorlullen over alle facetten van het leven. Zonder ooit in conflict te gaan, maar steeds opgehouden te blijven in een eeuwige mijmering. Evengoed zou de voorstelling gewoon een beeld van Müller kunnen zijn, die zichzelf en alles rondom zich constant in vraag stelt, maar nooit oordeelt, nooit in conflict komt met ‘die andere’ die hij misschien zelf is.

Hoewel het spel van Leysen geniaal is en je zijn verhaal op elk moment blijft volgen, al was het maar om je oren te strelen aan zijn stem, vraagt de voorstelling misschien net iets te veel van de kijker. We worden gebombardeerd met aaneengeslotten tekstfragmenten waaronder duidelijk terugkerende motieven verstopt zitten. Thema’s die Müller verbinden met het werk van Verdonck en de actualiteit : zoals het verdwijnen van de mens door de machine, de eeuwige dualiteit van de dingen, het fysiek worden van dingen die normaal onzichtbaar of virtueel zijn… Die dingen zijn echter zo diep verscholen onder de voortdurende woordenstroom, dat je geen tijd hebt om erover na te denken zonder het verdere verloop van de voorstelling te missen. Bovendien wordt je aandacht snel afgeleid door het bestuderen van de projectie, die wel goed gemaakt is, maar niet goed genoeg om verward te kunnen worden met ‘de echte Johan Leysen’.

De kans is dus groot dat de voorstelling inhoudelijk een enigma blijft : wat wil Verdonck zeggen? Waar wil die Müller toch naartoe? Door de complete afwezigheid van een conflict en bijgevolg dus ook een plot, vraag ik me af of het niet gewoon om de ervaring gaat. Een uur lang ondergedompeld worden in een woordenstroom (die – ik zeg het nogmaals – geniaal gebracht wordt door Leysen) en je ondertussen laten opgaan in totale verwondering of verwarring wanneer we naar de twee schimmen  kijken die van her naar der wandelen, het podium afstappen en ergens anders weer opduiken en de grenzen van fictie en realiteit met de voeten treden. Twee figuren die zich samen verwonderen, twee mannen die samen spreken, samen spelen, samen lachen en misschien wel samenvallen.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s