Africa//NTGent

“Oscar heeft urenlang over Kenia verteld, over het land en over wat hij er doet, over wat hij er denkt en voelt. Ik heb die woorden opgeschreven en aangedikt of verhevigd. Met die nieuwe woorden van Oscar heb ik een tekst geconstrueerd, aangevuld met een voice-over die put uit ons collectieve geheugen, uit de westerse fantasieën over het Mythische, Zwarte Continent. In de hoop niet alleen iets over Afrika te vertellen of over Oscar in Afrika, maar ook over ons en over het leven zelf.”

Met dat opzet schrijft Peter Verhelst een tekst, gebaseerd op de ervaringen van Oscar Van Rompay die een stuk grond heeft gekocht in Kenia en er drie maanden per jaar leeft. Nog nooit is een voorstelling zo slecht in haar opzet geslaagd.

africa%20ntgent%202%20ce%2013

Wat we te zien krijgen is een 2 uur lange voorstelling die alle clichés over Afrika oprakelt en naspeelt. Confronterend? Nee. Iedereen weet welke clichés er over Afrika bestaan. Het enige wat deze voorstelling doet, is ze nog eens visueel uitspellen. Op een hoogst onsubtiele manier worden we  met onze neus op het stereotiepe beeld dat we hebben over Afrika en haar inwoners gedrukt. Tenzij u een  zwart geverfde acteur die zich wild met de heupen zwaaiend te buiten gaat op het ritme van Afrikaanse muziek subtiel vindt. Het hele eerste deel vindt plaats in een ‘stukje stereotiep Afrikaans landschap’ dat in het midden van het decor staat opgesteld. Om ons toch maar duidelijk te maken dat het om een beeld gaat, een enscenering van wat wij denken over Afrika. Een uitbeelding van Africa : het Afrika dat bestaat in ons hoofd, niet het echte Afrika (o, vandaar de titel dus).

 

In het eerste deel probeert Oscar van Rompay dus, nadat hij een douche heeft genomen in zwarte verf, te veranderen in dé stereotiepe neger. Zijn pogingen om te transformeren in een zwarte worden onderbroken door een voice over, waarin het Afrika  zoals we het kennen uit Heart of Darkness beschreven wordt: een exotisch, magisch, maar ook gevaarlijk continent. De tekst is goed geschreven, maar slaagt er als toneeltekst niet altijd in om de aandacht vast te houden. Na een wilde dans geeft Oscar van Rompay zijn verwoede pogingen om in een zwarte te veranderen op, trekt zijn kleren terug aan en stapt uit het Afrikaanse decor.

Wat dan volgt, is een relaas over zijn ervaringen in Afrika. Ook hier worden de clichés opgestapeld : de blanke die naar Afrika trekt om het echte Afrika te ontdekken, die bij elk kind dat lachend over straat loopt of elke vrouw die olijk met haar borsten wiegt, denkt : “O, dit is het, dit is het echte Afrika”. Het anekdotische vertellen maakt in woorden duidelijk wat het eerste deel met gebaren wil vertellen : je kan Afrika niet vatten, niet beleven. Je kan niet doorstoten tot haar kern, wij blanken zijn gedoemd tot het eeuwige observators. We kunnen het kloppende hart van Afrika niet beleven. Blijkbaar is dat de prangende boodschap die de makers koste wat het kost willen overbrengen en daarvoor willen ze alles in de strijd gooien : geen herhaling is hun teveel, geen cliché blijft onaangeraakt. De voorstelling slaagt er echter niet in de ‘aha-erlebnis’ waarnaar ze blijkt te streven te bereiken en verandert daardoor zelf eigenlijk in een cliché: het cliché van de voorstelling die zich voorneemt het domme publiek eens te confronteren met haar eigen denken.


Geen slecht woord over de praktische aspecten van de voorstelling : Van Rompay toont zichzelf een goed acteur en geloofwaardig -doch ietwat monotoon- verteller. De tekst is goed geschreven, ruw en lichamelijk zoals we van Verhelst gewoon zijn. Muziek en geluid slagen erin de juiste sfeer op te wekken, en onze aandacht er weer bij te roepen als die weer eens verzwakt. Ook het decor is kundig gemaakt met alle mist en andere technische hoogstandjes van dien. Dat alles slaagt er echter niet in het grote gebrek van de voorstelling te verhullen : de inhoud is te zwak om te boeien. Wat verteld wordt, roept hoogstens eens een glimlach van herkenning op, maar het gaat niet verder dan dat. De hele voorstelling roept een honger op naar beter, maar we blijven tevergeefs op onze honger zitten.

Het enige moment dat de voorstelling erin slaagt om ons iets mee te geven van dat diepere, ongrijpbare mysterie dat Afrika is, komt op het einde. Van Rompay betreedt als blanke weer het Afrikaanse decor en verdrinkt in de vijver. Wij worden verplicht om toe te kijken hoe tergend traag een lijk opgeheven wordt dat al die tijd op het podium heeft gelegen. Dat lijk blijkt geen mens te zijn, maar een schepsel dat het midden houdt tussen mens en beest. Samen met de sfeervolle muziek van Kreng zorgt dit voor een prachtig eindbeeld dat de zwakheid van de rest van de voorstelling bijna doet vergeten. Bijna.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s